Η ΣΚΥΛΛΑ , Η ΧΑΡΥΒΔΗ ΚΑΙ ΤΟ HYDE PARK
Θοδωρής Αζούδης, συντονιστικό ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Θες/νίκης, συντονιστικό επιτροπής παιδείας Θες/νίκης
Το σχεδόν μονότονο ερώτημα που τίθεται από μια ανάλυση της πολιτικής συγκυρίας είναι πως οι δυνάμεις του ΣΥΡΙΖΑ θα καταφέρουν μέσα από την κρίση του αστικού πολιτικού συστήματος να προβάλλουν ως ένας αξιόπιστος πόλος, που θα προσελκύσει τον κόσμο της εργασίας και της ανάγκης και δημιουργώντας μια νέα κοινωνική και πολιτική συμμαχία θα προχωρήσει στην ανατροπή. Ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά μας μοιάζει με μια σύγχρονη Οδύσσεια. Η Οδύσσεια του ΣΥΡΙΖΑ θα συναντήσει την Ιθάκη της στο βαθμό που θα κινηθεί με αποφασιστικότητα ανάμεσα στη Σκύλλα και τη Χάρυβδη, αν φιλοδοξεί να καταστεί δύναμη ανατροπής , δύναμη που θα δικαιώσει τις ελπίδες που ενέπνευσε. Ποια είναι όμως τα τέρατα που απειλούν να τον καταβροχθίσουν;
Η Σκύλλα: είναι το χαράκωμα της απελπισίας και της μοιρολατρίας. Είναι μια κατά βάθος αυτάρεσκη λογική που αρκείται να περιφέρει τις ηρωικές σημαίες της αριστεράς στον επιτάφιο των κοινωνικών αγώνων. Μια σύγχρονη εκδοχή του οικονομισμού των σταδίων που θεωρεί ότι οι «αντικειμενικές» συνθήκες δεν είναι ώριμες για το μεγάλο άλμα, που το αντιλαμβάνεται με όρους εφόδου. Το τίμημα μιας τέτοιας λογικής ιστορικά υπήρξε τραγικό για την Ελληνική αριστερά.( ΕΑΜ, μεταπολίτευση ) Είναι ένας σεχταρισμός που αδυνατεί να αντιληφθεί την πολιτική ως παρέμβαση που μετατρέπει τα αναγκαία σε εφικτά! Είναι ένας κομματικός ψυχαναγκασμός δύσπιστος και καχύποπτος σε ότι κινηματικό διαφεύγει από τον ασφυκτικό του έλεγχο. Όταν ένα πολιτικό υποκείμενο διακατέχεται από μια τέτοια αντίληψη καταλήγει σε γραφειοκρατικό μηχανισμό, χωρίς πολιτικές λειτουργίες, που «ανεπαισθήτως» κυκλώνεται από τα τείχη που το ίδιο έχει κτίσει.
Η Χάρυβδη: είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα της Σκύλλας. Στα σαγόνια της καταλήγουν όσοι αντανακλαστικά και τυφλά προσπαθούν να αποφύγουν τη δίδυμη αδελφή της. Ο κυβερνητισμός και η σύγχρονη εκδοχή του, η κεντροαριστερά, είναι –στην καλύτερη περίπτωση- το κυνήγι μιας χίμαιρας, που εθελοτυφλεί μπροστά στην παραδοχή ότι οι συσχετισμοί είναι πρωτίστως κοινωνικοί και συνεπακόλουθα πολιτικοί και κοινοβουλευτικοί. Η άποψη αυτή υποβαθμίζει, τα αναγκαία για την αριστερά, ιδεολογικά όρια, εντός των οποίων πρέπει να πολιτεύεται και εντός των οποίων οφείλει να αντιμετωπίζει το ζήτημα της εξουσίας, αν δε θέλει να καταστεί ανυπόληπτη και μέρος του προβλήματος: «όλοι ίδιοι είναι!». Εκτός από την ιδεολογική γύμνια ο κυβερνητισμός υποτιμάει την ανάπτυξη της ταξικής πάλης, των κινημάτων, τη δημιουργία μιας στέρεας κοινωνικής συμμαχίας, της οποίας φιλοδοξεί να είναι ο πολιτικός εκπρόσωπος. Αν κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, σε συνθήκες καπιταλιστικής ανάπτυξης και κεϋνσιανισμού, ο κυβερνητισμός της αριστεράς την καταδίκασε σε παρακολούθημα της σοσιαλδημοκρατίας, σήμερα, που ο παγκοσμιοποιημένος νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός δεν επιτρέπει ούτε δεύτερες σκέψεις για αναδιανεμητικές πολιτικές και κράτος πρόνοιας, ο κυβερνητισμός απειλεί να την καταστήσει μια γραφική καρικατούρα. Τα κυβερνητικά καθήκοντα για τον ΣΥΡΙΖΑ απλά δεν τίθενται στην ημερήσια διάταξη! Το πολιτικό υποκείμενο που έχει τυφλωθεί από τις κεντροαριστερές αυταπάτες μετατρέπεται σύντομα σε ένα δίκτυο πελατειακών σχέσεων, σ’ έναν εκλογικό μηχανισμό αποιδεολογικοποιημένο, που αναθέτει την πολιτική λειτουργία σε μια φωτισμένη ηγεσία, προορισμένη να το εκπροσωπήσει κυβερνητικά.
Το τιμόνι του ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να παραμείνει σταθερό, μακριά από τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη και να χαράξει το δύσκολο δρόμο της ανατροπής και της ρήξης. Ρήξης όχι μόνο με τον συναινετικό δικομματισμό αλλά και τον κακό εαυτό του. Χρειαζόμαστε ένα ΣΥΡΙΖΑ βαθειά πολιτικό, στον οποίο δε θα χωράει μια χιλιαστική αντίληψη για την εξουσία. Ο κόσμος της εργασίας και της ανάγκης χρειάζεται ένα πολιτικό υποκείμενο που θα οργανώνει τις αντιστάσεις του, θα σέβεται τους ρυθμούς του και θα του προσφέρει πολιτικό όραμα. Ένα τέτοιο πολιτικό υποκείμενο θα εξαντλεί κάθε δυνατότητα για αλλαγή της ζωής εδώ και τώρα, χωρίς όμως να γίνεται θύμα της κοινωνίας του θεάματος, που επιδιώκει κυβερνητική αλλαγή με το τηλεκοντρόλ! Η αριστερά οφείλει να αντιμετωπίζει την «κοινή γνώμη» με όρους ψευδούς συνείδησης και ιδεολογίας, να διακρίνει ανάμεσα σ’ αυτό που ένας άνθρωπος πιστεύει ή ισχυρίζεται για τον εαυτό του και σ’ αυτό που πράγματι είναι και πράττει. Η αριστερά οφείλει με αναφορά στις αντικειμενικές σχέσεις να διακρίνει την αλήθεια μέσα στην ιδεολογία και σ’ αυτή την αλήθεια να οικοδομεί την πολιτική της προοπτική.
Με βάση την προηγούμενη πολιτική ανάλυση έρχομαι κι εγώ να συμφωνήσω με την διαπίστωση που κατατέθηκε εισηγητικά στην Κεντρική Συντονιστική Επιτροπή: την « αντίφαση ανάμεσα στην υπαρκτή πολιτική εμβέλεια και στην επίσης υπαρκτή πολιτικοοργανωτική αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ». Ο ΣΥΡΙΖΑ κινδυνεύει να καταστεί ένας γίγαντας με πήλινα πόδια αν δεν το συνειδητοποιήσει και δεν αντιδράσει άμεσα. Είναι αναγκαία για το λόγο αυτό μια συγκροτημένη Συριζική πολιτική υποδοχής των ανένταχτων και των δυνάμεων που αποστασιοποιούνται από τον συναινετικό δικομματισμό. Έργο μας δεν είναι να συρθούμε πίσω από τυχόν αιτήματα τους για κυβερνητικές συνεργασίες και παραγοντίστικες διαπραγματεύσεις, αλλά να βαθύνουμε και να πολιτικοποιήσουμε αυτή τη χειραφέτηση. Το έργο αυτό δε μπορούμε να το φέρουμε σε πέρας με τους σημερινούς εσωτερικούς όρους και γι’ αυτό η ήδη καταχτημένη ενότητα μας πρέπει να προαχθεί με τη συμβολή όλων σε ένα ανώτερο επίπεδο, που θα παράγει νέους εσωτερικούς όρους.
ΟΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ
Α. Να ασκήσουμε μια συγκροτημένη πολιτική ενότητας σε όλη την Αριστερά. Ιδρυτική πράξη και γενέθλια μέρα του εγχειρήματος μας στάθηκε η υπέρβαση του υποκειμενισμού που γεννούσε την πολυδιάσπαση της Αριστεράς. Όμως ο υποκειμενισμός είναι σαν τη Λερναία ΄Υδρα, έχει πολλά κεφάλια και αναπαράγεται διαρκώς σ’ ένα νέο πλαίσιο Συριζικό. Κανείς δεν πρέπει να θεωρεί ότι η Αριστερά εξαντλείται στα σύνορα μας ή ότι η πολιτική ενότητας ισοδυναμεί περίπου με διακήρυξη καλών προθέσεων. Συχνά μάλιστα αυτή η διακήρυξη εκλαμβάνεται ως πρόσχημα ή συνδικαλισμός. Χρειαζόμαστε μια επεξεργασμένη πολιτική ενότητας, που θα ισοδυναμεί με πρόγραμμα κοινής δράσης από τα κάτω, απέναντι στις υπόλοιπες Αριστερές δυνάμεις και ιδίως απέναντι στην πιο δύστροπη, το ΚΚΕ!
Β. Να τροφοδοτήσουμε τους κοινωνικούς αγώνες, να δυναμώσουμε τα κινήματα. Η σχέση μας με τα κινήματα δεν εξαντλείται στην εκπροσώπηση τους στο κοινοβούλιο, αλλά είναι στρατηγική, θα λέγαμε συμβιωτική: απλά δεν υπάρχουμε χωρίς αυτά. Καθήκον μας είναι με τη δράση μας να μετατρέψουμε την παθητική δυσαρέσκεια και την ατομική πρόσληψη της κρίσης σε ενεργητική αντίσταση και επανάκτηση της εμπιστοσύνης στη συλλογικότητα. Ο κόσμος αλλάζει όχι όταν απλά βρίσκεται σε κρίση, αλλά όταν μέσα στην απελπισία του αποκτά πίστη στις δυνάμεις του και οι ελπίδες του προσανατολισμό και ορίζοντα.
Γ. Να ξεπεράσουμε στην πράξη την άποψη που θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ ένα εκλογικό μέτωπο και να τον μετατρέψουμε σε ζωντανό πολιτικό οργανισμό.
Υπό το πρίσμα αυτό μπορούμε και πρέπει να σχεδιάζουμε και να απολογιζόμαστε τις διαδικασίες, τις λειτουργίες , την συγκρότηση του και την πολιτική του γραμμή. Να πάψουμε επιτέλους να αποτελούμε ένα άθροισμα συνιστωσών και να αποτελέσουμε μια συνισταμένη που εξ’ ορισμού θα τις υπερβαίνει. Χρειαζόμαστε άμεσα:
- άμεση, πλήρη και κυρίως ισότιμη συμμετοχή όλων στις διαδικασίες και τις
πολιτικές αποφάσεις μας. Όχι στις δύο κατηγορίες συντρόφων, τους ενταγμένους και τους ανένταχτους. Ο ΣΥΡΙΖΑ για να αναπτυχθεί έχει ανάγκη από τα μέλη του !
- θεματικές επιτροπές ( εργασίας, παιδείας, υγείας, αυτοδιοίκησης κλπ ) με πανελλαδικό χαρακτήρα, αντίδοτο στην πολυδιάσπαση που εμφανίζουν οι δυνάμεις μας στους κοινωνικούς χώρους (με πρόσφατο οδυνηρό παράδειγμα τις πρυτανικές εκλογές σε ΑΕΙ-ΤΕΙ ), με έργο τους να προετοιμάσουν το πρόγραμμα δράσης του ΣΥΡΙΖΑ
- μια πιο ολιγομελή Κεντρική Συντονιστική Επιτροπή, που θα προκύψει από ουσιαστικές και δημοκρατικές διαδικασίες και συνελεύσεις και θα διαθέτει το ανάλογο κύρος και τη νομιμοποίηση να αποτελέσει ένα πολιτικό όργανο στο χώρο ανάμεσα στις Νομαρχιακές επιτροπές και την Πολιτική Γραμματεία. Χρειαζόμαστε πολιτικό όργανο και όχι Forum συζήτησης.
- πρόγραμμα δράσης ικανό να οργανώσει και να δώσει πολιτική προοπτική στις επιμέρους αντιστάσεις, να οικοδομήσει μια μεγάλη κοινωνική και πολιτική συμμαχία με όραμα τον σοσιαλισμό με ελευθερία, δημοκρατία και αυτοδιαχείριση. Η διαμόρφωση ενός κυβερνητικού προγράμματος δεν ανήκει στα προτάγματα μας.
Το Συριζικό Hyde Park
Στην ερώτηση με ποιο χρώμα θα παρομοίαζες την πρόσφατη διαδικασία της κεντρικής συντονιστικής επιτροπής, θα απαντούσα χωρίς δεύτερη σκέψη: με το λευκό, διότι περιέχει όλα τα χρώματα του ορατού φάσματος και συχνά μάλιστα περιγράφεται ως απουσία χρώματος. Όλες οι αποφάσεις που έλαβε δέχονται πολλαπλές και συχνά αντιφατικές ερμηνείες. Όλα τα φλέγοντα ζητήματα πολιτικής γραμμής και οργανωτικής συγκρότησης παραμένουν ανοιχτά στο πεδίο της διεκδίκησης. Ίσως το πιο ελπιδοφόρο σημάδι να είναι η αποφασιστική και αταλάντευτη επιμονή των «ανένταχτων» για ισότιμη συμμετοχή στις διαδικασίες και τις αποφάσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό το πολύτιμο δυναμικό δε δικαιούμαστε να το σπαταλήσουμε ή να το «χειριστούμε». Δεν απευθυνόμαστε σε αφελείς που αναζητούν ένα Συριζικό Hyde Park, για να εκτονώσουν τις ανησυχίες τους! Δεν παριστάνουμε τους δήθεν αυτάρκεις που έχουν την πολυτέλεια να αντιμετωπίζουν αφ’ υψηλού τους «αποψίες». Όποιος στις σημερινές συνθήκες άκρατου ατομισμού κάνει την υπέρβαση και συναντά τη δική μας συλλογικότητα είναι άξιος ισότιμης ένταξης! Δεν μας χρειάζεται βήμα για να εκφωνούνται οι πύρινοι λόγοι των «ανένταχτων» ως συνοδευτική μελωδία στο προαποφασισμένο δρομολόγιο του ΣΥΡΙΖΑ. Η πολιτική υπεραξία θα προκύψει όταν θα τολμήσουμε να οικοδομήσουμε τις πολιτικές λειτουργίες και ένα νέο πιο προωθημένο πλαίσιο ενότητας, που να ανταποκρίνεται στις νέες συνθήκες που δημιουργούνται και δεν μας περιμένουν!
Ξεπερνώντας την αίσθηση του τραγικού, της αντιπαράθεσης με δυνάμεις που μας υπερβαίνουν, θα επέμενα οτι η ευθύνη γι’ αυτό δεν είναι δυνατό να μετατεθεί σε μια μεταφυσική «ηγεσία», ώστε να μπορούμε στη συνέχεια να τη λιθοβολήσουμε αν τυχόν δεν ανταποκριθεί στις φαντασιώσεις μας. Η ανάληψη της ευθύνης από όλες και όλους είναι καθοριστική ώστε να μπορούμε τουλάχιστον να εξομολογηθούμε την «ύβριν» μας:
«Γιατί εκείνοι χάθηκαν απ’ τα δικά τους τα μεγάλα σφάλματα,
νήπιοι και μωροί, που πήγαν κι έφαγαν τα βόδια
του υπέρλαμπρου ήλιου.» (Ομήρου, Οδύσσεια α’ 9-11,μετάφραση Δ. Μαρωνίτη)
Αν λοιπόν επιθυμούμε να αξιοποιήσουμε τις αποφάσεις της ΚΣΕ οφείλουμε να αναλάβουμε μια μεγάλη πολιτική πρωτοβουλία. Ο χώρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι οργωμένος και περιμένει τη σπορά!
Θοδωρής Αζούδης, συντονιστικό ΣΥΡΙΖΑ Α΄ Θες/νίκης,
συντονιστικό επιτροπής παιδείας Θες/νίκης
