Συμβολή στον προβληματισμό για την αγροτική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ

08/04/2009

 

ΓΙΑ ΜΙΑ ΑΝΤΙΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

 

Ο καπιταλισμός (δεν) βρίσκεται σε κρίση, είναι η κρίση

Τις τελευταίες δεκαετίες διανύουμε μια πρωτοφανή κυριαρχία του διεθνούς κεφαλαίου, σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Οι συνέπειες είναι μεγάλες. Η ανθρώπινη ζωή και η Γη βρίσκονται σε κρίση.  Η παγκόσμια πείνα και φτώχεια μεγεθύνονται και υπάρχει εκτεταμένη περιβαλλοντική καταστροφή του πλανήτη. Οι συνέπειες αυτές είναι το αποτέλεσμα της ενδογενούς ιδιότητας του για συνεχή μεγέθυνση με αποκλειστικό κριτήριο την επιδίωξη της μεγιστοποίησης του κέρδους του.

Σήμερα, με εκκίνηση την χρηματοπιστωτική κατάρρευση, το διεθνές οικονομικό σύστημα βρίσκεται σε κρίση. Η κρίση χτυπάει την ανθρωπότητα, η οποία επιπροσθέτως βρίσκεται αντιμέτωπη και με το επερχόμενο κλιματικό χάος. Αξιοσημείωτο (και εύκολα εξηγήσιμο) είναι το γεγονός, ότι για τις εν λόγω κρίσεις, οι κυβερνήσεις επέλεξαν και επιβάλλουν διαφορετικές πολιτικές μεθόδους επίλυσης. Για την διάσωση των τραπεζών και των πολυεθνικών, εφαρμόζουν την δημόσια παρέμβαση. Για την «ανάσχεση» της διατροφικής κρίσης, την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του αγροτικού τομέα. Για την επερχόμενη κλιματική αλλαγή, θα προτείνουν τον τεχνοφασισμό. Όλες οι πολιτικές έχουν μια κοινή επίπτωση: Είναι  ενάντια στην κοινωνία και την Φύση.

 

1.      Ο καπιταλισμός δημιουργεί την επισιτιστική και περιβαλλοντική κρίση

Σε παγκόσμιο επίπεδο -διαμέσου του ΠΟΕ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, και σε ευρωπαϊκό επίπεδο -με εργαλείο την Κοινή Αγροτική Πολιτική, οι νεοφιλελεύθερες αγροτικές πολιτικές επιβάλλουν παγκόσμια την απορρύθμιση των αγορών της αγροτο-διατροφικής αλυσίδας, την εντατικοποίηση του αγροτικού τομέα και την ενίσχυση της υπερ-συγκέντρωσης όλων των κρίκων της διατροφικής αλυσίδας, σε ελάχιστες πολυεθνικές.

Στην Ελλάδα, οι ελληνικές κυβερνήσεις και ιδιαίτερα το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και οι εποπτευόμενοι από αυτόν οργανισμοί, δεν περιορίστηκαν απλά στον ρόλο του (κακού) διαχειριστή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, αλλά προώθησαν και προωθούν εντατικά την εφαρμογή του κυρίαρχου νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Στο πλαίσιο αυτό, και ενδεικτικά, στέρησαν την τεχνική στήριξη των αγροτών και απέκρυψαν και αποκρύπτουν από τους αγρότες την αληθινή πληροφόρηση για τις ευρωπαϊκές ενισχύσεις.  Επίσης, στήριξαν και στηρίζουν αποκλειστικά την ιδιωτική αγρο-επιχειρηματικότητα, πράττοντας εις βάρος του συνεταιριστικού κινήματος. Επιπρόσθετα, μερίμνησαν ώστε η ανώτατη γεωπονική εκπαίδευση, η κατάρτιση των αγροτών και η  αγροτική έρευνα να είναι προσανατολισμένες στην προαγωγή του συμβατικού/εντατικού μοντέλου γεωργίας. Άφησαν χωρίς οργανωμένη στήριξη και νομοθετική κάλυψη τον πολυδιαφημισμένο αγροτουρισμό.

Μετά από δύο δεκαετίες έντονης νεοφιλελεύθερης αγροτικής πολιτικής και απορρύθμισης των αγορών, τα άλυτα προβλήματα και οι επιπτώσεις είναι τρομακτικές σε παγκόσμιο, εθνικό &  τοπικό επίπεδο. Ενδεικτικά,

    * στους λαούς των αναπτυσσόμενων χωρών: εξάπλωση της φτώχιας, της πείνας και της δυστυχίας κ.ά.
    * στον εργαζόμενο/καταναλωτή και ιδιαίτερα στον έλληνα: εκτίναξη της ακρίβειας, μεγάλα διατροφικά σκάνδαλα, ομογενοποιημένα και κακής ποιότητας τρόφιμα κ.ά.
    * στον αγρότη, και ιδιαίτερα στον έλληνα: μαζική εγκατάλειψη της αγροτικής δραστηριότητας, υπερδανεισμός, εξευτελιστική πτώση των τιμών παραγωγού, εξάρτηση, μείωση του εισοδήματος, κ.ά.
    * στο φυσικό περιβάλλον: μεγάλη συμβολή στην ερημοποίηση του εδάφους, καταστροφή των αγροτικών τοπίων, ρύπανση των υδάτων, δηλητηρίαση της άγριας πανίδας, μείωση της βιοποικιλότητας, γενετική διάβρωση, γενετική εξάρτηση, κ.ά.
    * στις τοπικές κοινωνίες της υπαίθρου, και ιδιαίτερα στις ελληνικές: απερήμωση, καταστροφή του παραγωγικού, κοινωνικού και πολιτιστικού ιστού.
    * στις οικονομίες, και ιδιαίτερα στην ελληνική: δραματική επιδείνωση της αξίας της πρωτογενούς παραγωγής και αρνητικό αγροτικό ισοζύγιο, διατροφική & οικονομική εξάρτηση, κ.ά.

 

2.      Ο καπιταλισμός θα επιτείνει την κρίση

Αναμένεται περεταίρω ενίσχυση της απορρύθμισης των αγορών, του υπερ-εντατικού προτύπου πρωτογενούς παραγωγής και της υπερ-συγκέντρωσης των μονοπωλίων σε ολόκληρο τον αγροτο-διατροφικό τομέα, με αποτέλεσμα την επιδείνωση των αρνητικών επιπτώσεων σε όλα τα επίπεδα.

Ιδιαίτερα, όσον αφορά την βιοτεχνολογική διάσταση, η προωθούμενη «λύση» από το διεθνές κεφάλαιο της «καινούργιας  πράσινης» επανάστασης με τα ανθεκτικά στην ξηρασία, την υφαλμύρωση κ.λ.π.  γενετικώς τροποποιημένα φυτά και ζώα, που υποτίθεται ότι θα είναι προσαρμοσμένα στις ακραίες κλιματικές συνθήκες, είναι συγκεντρωτική, τεχνοφαστική, εξαιρετικά ανασφαλής και αντι-οικολογική.

 

3.      Η εναλλακτική αγροτική στρατηγική επιβίωσης

Απαιτείται ριζική αλλαγή των κυρίαρχων προτύπων παραγωγής, κατανάλωσης & ανάπτυξης. Επομένως,  η μόνη βιώσιμη λύση είναι η ανατροπή του σημερινού συστήματος προαγωγής της εκμετάλλευσης του ανθρώπου και της φύσης από το κεφάλαιο.

Ειδικά, στον αγροτικό τομέα, σε παγκόσμιο επίπεδο, η πρωταρχική μας επιδίωξη είναι η εξασφάλιση για όλους, σε προσιτές τιμές, επαρκούς ποσότητας & καλής ποιότητας τροφίμων, από αγρότες που έχουν ικανοποιητικό  εισόδημα, με την ελάχιστη επιβάρυνση του φυσικού περιβάλλοντος και την πλήρη διατροφική αυτοδυναμία των λαών.

Όσον αφορά τη χώρα μας, στην σημερινή κυριαρχία στην παγκόσμια αγορά των τεράστιων αγροτικών επιχειρήσεων, η λανθασμένη στρατηγική επιλογή της στήριξης της μεγέθυνσης και της εντατικοποίησης της πρωτογενούς παραγωγής, με σκοπό την μείωση του κόστους  παραγωγής, δεν αποτελεί βιώσιμη λύση τόσο για τον αγρότη όσο και για το περιβάλλον. 

Η στρατηγική της διαφοροποίησης του αγροτικού προϊόντος και των υπηρεσιών της υπαίθρου, με παράλληλη προώθηση των συνεργατικών πρακτικών & δράσεων και της δωρεάν τεχνικής στήριξης του αγρότη, αποτελεί την μοναδική βιώσιμη εναλλακτική επιλογή γιατί μετατρέπει τις πολυσυζητημένες διαρθρωτικές «αδυναμίες» του ελληνικού αγροτικού τομέα σε πλεονεκτήματα, ενώ επιπρόσθετα, σέβεται το φυσικό περιβάλλον. Η στρατηγική αυτή εξειδικεύεται στις ακόλουθες προτεραιότητες.

.

Οι επτά στρατηγικές προτεραιότητες 

 

1.      Ενάντια στην νεοφιλελεύθερη εκδοχή της παγκόσμιας αγροτικής πολιτικής. Προτάσσουμε/ διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για:

    * την διατροφική  αυτοδυναμία των λαών.
    * την απεμπλοκή των γεωργικών προϊόντων από τις συμφωνίες του παγκόσμιου οργανισμού εμπορίου.
    * την παρακολούθηση, τον έλεγχο & την αναστροφή  της συγκέντρωσης των πολυεθνικών στην αγρο-διατροφική αλυσίδα.
    * ενάντια στο παραγωγίστικο/βιομηχανικό μοντέλο γεωργίας και υπέρ της υιοθέτησης ενός πιο φιλικού στο περιβάλλον και τον άνθρωπο, μοντέλου γεωργίας
    * την πλήρη απαγόρευση των μεταλλαγμένων και των, ακόμα πιο ακραίων, νέων τεχνικών γενετικής τροποποίησης & βιοτεχνολογίας.
    * την διακοπή στήριξης των φυτικών καυσίμων πρώτης και δεύτερης γενιάς.

 

2.      Ενάντια στην σημερινή εκδοχή της Κ.Α.Π.  Προτάσσουμε/διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για:

    * την εκ βάθρων αλλαγή της, προς μια κατεύθυνση στήριξης των μικρών αγροτών,  ικανοποίησης των διατροφικών αναγκών και προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
    * την διατήρηση και όχι τη συρρίκνωση του προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Γεωργικών Ταμείων και για την επιπρόσθετη και συμπληρωματική χρηματοδότηση του Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης.
    * την δίκαια κατανομή των ενισχύσεων μεταξύ των μελών/κρατών, των κλάδων και των αγροτών.
    * την ουσιαστική αναγνώριση και αντισταθμιστική ανταμοιβή της πολύ-λειτουργικότητας της ήπιας γεωργίας και κτηνοτροφίας, έναντι της εντατικής γεωργίας/κτηνοτροφίας.

 

3.      Για  τον αγρότη. Προτάσσουμε/διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για

    * την στήριξη του εισοδήματος του αγρότη.
    * τον ριζικό αναπροσανατολισμό της αγροτική πολιτικής προς την ποιοτική γεωργία, τα παραδοσιακά προϊόντα, τα προϊόντα ελεγχόμενης ποιότητας και γεωγραφικής ένδειξης.
    * την αναδιοργάνωση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και των Οργανισμών εποπτείας του με κατεύθυνση την αποτελεσματικότερη, αποδοτικότερη και δικαιότερη εξυπηρέτηση του αγρότη.
    * την παροχή επικεντρωμένης εκπαίδευσης και δωρεάν τεχνικής στήριξης του αγρότη.
    * την στήριξη του αγροτικού συνεταιριστικού «επιχειρείν» σε όλα τα επίπεδα (παραγωγή, μεταποίηση, εμπορία).
    * τον εντατικό έλεγχο της αγοράς των αγρο-εφοδίων.
    * τον προσανατολισμό της ανώτατης εκπαίδευσης & αγροτικής έρευνα, κυρίως, στις ανάγκες της ήπιας και βιολογικής γεωργίας και στην ανάδειξη των ντόπιων προϊόντων διατροφής & γεωργικών προϊόντων.

 

4.      Για τον καταναλωτή/εργαζόμενο.  Προτάσσουμε/διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για

·         την παρακολούθηση, τον έλεγχο  και την αποτροπή της συγκέντρωσης των καρτέλ στην αγροτο-διατροφική αλυσίδα

    * τον εντατικό έλεγχο της παραγωγής, επεξεργασίας, μεταποίησης & διακίνησης φθηνών, ασφαλών & ποιοτικών τροφίμων.

 

5.      Για το  φυσικό περιβάλλον & την αγρο-ποικιλότητα. Διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για:

    * την πραγματική, και όχι επικοινωνιακή, στήριξη της ήπιας, της εκτατικής και της βιολογικής γεωργίας & κτηνοτροφίας καθώς και των παραδοσιακών μορφών γεωργίας.
    * τη διάσωση των ντόπιων ποικιλιών φυτών και φυλών ζώων.
    * την εκπόνηση αειφόρου αλιευτικής, δασικής, υδατικής & χωροταξικής πολιτικής

 

6.      Για την αγροτική ανάπτυξη των ορεινών & νησιωτικών περιοχών. Διεκδικούμε / απαιτούμε / παλεύουμε για:

    * την επιπρόσθετη εθνική χρηματοδότηση της ολοκληρωμένης αγροτικής ανάπτυξης και ιδιαίτερα των δημοσίων υποδομών επικοινωνίας, υγείας, συγκοινωνίας κ.λ.π.
    * την στήριξη της περιφερειακής παραγωγής & τοπικής κατανάλωσης της και την άμεση σύνδεση του παραγωγού με τον καταναλωτή.
    * την στήριξη της ενδογενούς αγροτικής ανάπτυξης, προσανατολισμένης   προς και καθοδηγούμενη από τους αγρότες και τους κατοίκους της υπαίθρου.
    * την στήριξη του εισοδήματος των μικρών παραγωγών, της αγροτικής οικογένειας και των τοπικών κοινωνιών.

 

7.      Για το αγροτικό &  το καταναλωτικό κίνημα & την συνεργασία τους

·         στηρίζουμε την ενεργοποίηση των αγροτών και των εργαζόμενων/ καταναλωτών για την προάσπιση των δικαιωμάτων τους  και την ανάπτυξη συνεργατικών πρακτικών

    * στηρίζουμε ενεργά και έμπρακτα τις κινητοποιήσεις και κυρίως την αυτό-οργάνωση των αγροτών, των εργαζομένων/καταναλωτών και την συνεργασία τους σε όλα τα επίπεδα.